حل سوال فارماسیوتیکسی از سرعت انفوزیون

اگر سرعت انفوزیون دارویی دوبرابر شود، ……….

(ارزشیابی مرداد 1405)

الف) Css دو برابر میشود ولی زمان رسیدن به Css نصف میشود

ب) Css تغییری نمیکند ولی زمان رسیدن به Css نصف میشود

ج) Css دو برابر میشود ولی زمان رسیدن به Css تغییری نمیکند

د) Css و زمان رسیدن به Css تغییری نمیکند ولی نیمه عمر دارو دو برابر میشود

پاسخ :

پاسخ دادن این سوال با مباحث بیوفارماسی کتاب اولتون کمی دشوار است ولی اگر با کتاب شارگل فصل انفوزیون این سوال را جواب دهیم، بسیار سریعتر و راحت تر به جواب میرسیم.

کتاب اولتون در فصول مربوط به بیوفارماسی اش، مخصوصا قسمت رژیم های درمانی، بارها به این مسئله تاکید کرده است که زمان رسیدن به Css فقط و فقط به نیمه عمر دارو بستگی دارد، مثلا 3.3 نیمه عمر باید زمان حین انفوزیون بگذرد، تا دارو به 90 درصد Css برسد، 6.65 نیمه عمر باید زمان طی شود تا دارو به 99 درصد Css برسد.

این مطلب در شارگل هم ذکر شده است.

بنابراین با دو برابر کردن سرعت انفوزیون، تغییری در زمان رسیدن به Css ایجاد نخواهد شد، چراکه زمان رسیدن فقط و فقط به نیمه عمر دارو بستگی دارد.

نیمه عمر دارو هم تغییری با دو برابر کردن سرعت انفوزیون نخواهد داشت، زیرا نیمه عمر دارو با توجه به اینکه قرار است از طریق چه کینتیکی حذف شود (صفر، اول یا دوم) به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما به سرعت انفوزیون خیر.

حال برسیم به ارتباط سرعت انفوزیون با Css ،این قسمت سوال فقط با روابط شارگل فصل 6 که در مورد انفوزیون وریدی صحبت میکند قابل پاسخ گویی است.

Css = R/kV

این رابطه که در حالت پایا صدق میکند، یعنی حالتی که سرعت ورود دارو به بدن با سرعت خروج دارو از بدن برابر است، به ما نشان میدهد، غلظت درحالت پایا با سرعت انفوزیون رابطه مستقیم دارد یعنی با دوبرابر کردن سرعت انفوزیون، غلظت پایای جدیدی حاصل میشود که دوبرابر سرعت انفوزیون قبلی است. اما زمان رسیدن به Css تغییری نخواهد کرد و برای همان دارو و با ثابت ماندن باقی متغییر ها، همان خواهد بود. ضمنا اینکه در این رابطه k همان ثابت سرعت حذف درجه اول است، V برابر با حجم توزیع، R هم که سرعت انفوزیون است که درجه صفر می باشد و Css هم غلظت در حالت پایا را بیان میکند.

این معادله رو در آپارات/یوتوب/اینستاگرامم اثباتشو میزارم براتون، و همچنین عکس هایی از شارگل و نمودار های مربوطه اش که این سوال رو بهتر درک کنیم، در سایر پلتفرم هام هم منو دنبال کنید که مباحث رو بهتر پیش ببریم.