سوال فارماسیوتیکسی از تعیین اندازه ذره ای

در بررسی اندازه ذره ای با روش پراکندگی دینامیک پرتو نور (DLS) ، افزایش شاخص پلی دیسپرسیتی (PDI)
نشان دهنده چیست؟

افزایش اندازه متوسط ذرات

افزایش یکنواختی توزیع اندازه ذرات

گسترده تر شدن توزیع اندازه ذرات

افزایش قطر معادل حجمی

پاسخ:
این سوال کمی مفهومی از مطالب اشاره شده در فصل Particle size analysis اولتون مطرح شده است.

یکی از روش های بسیار مهم برای اندازه گیری سایز، DLS می باشد که با استفاده از این متد، قطر هیدرودینامیکی ذره قابل اندازه گیری است.

در نتایج گزارش شده توسط این دستگاه، شاخص پلی دیسپرسیتی هم نوشته میشود که هرچه این عدد کوچکتر و نزدیک به صفر باشد، اصطلاحا میگوییم ذرات مونودیسپرس هستند، به صورت تئوریک این عدد برای یک پراکندگی ذره ای کاملا مونودیسپرس، برابر صفر است اما در حالت معمول، بین 0 تا 0.08 می باشد. برای سیستم های غیرمونودیسپرس هم بصورت کلی میتوان چنین دسته بندی ای انجام داد:

اولا سیستم هایی که توزیع اندازه ذره ای باریکی دارند، که در این حالت بین 0.08 تا 0.2 می باشد.

دوما سیستم هایی که توزیع اندازه ذره ای شان پهن تر است (یعنی ذرات با اندازه های متنوع در سیستم پراکنده هستند) که در این حالت توزیع اندازه ذره ای بزرگتر از 0.2 و حتی نزدیک 1 می تواند گزارش شود.

عدد PDI بین 0 و 1 می باشد، هرچه کوچکتر مونودیسپرس تر، هرچه بزرگتر پلی دیسپرس تر (یعنی حضور اندازه ذره ای متنوع)

حال در این سوال، گفته شده که شاخص پلی دیسپرسیتی افزایش یافته نشانه چیست؟

لزوما به معنی افزایش اندازه متوسط ذرات نیست، چرا که ممکن است در یک سیستم پراکنده، اندازه ذرات بزرگ باشند، اما همگی بزرگ باشند و در یک محدوده اندازه ذره ای قرار بگیرند، دراین حالت، پلی دیسپرسیتی همچنان کوچک خواهد بود.

افزایش قطر معادل حجمی در گزینه انتهایی که اورده شده، ارتباطی به این روش اندازه گیری ندارد و با DLS میتوانیم قطر هیدرودینامیکی را اندازه بگیریم. قطر معادل حجمی در روش هایی مثل Coulter counter بحث میگردد.

افزایش یکنواختی توزیع اندازه ذرات هم اشتباه است، چراکه گفتیم پلی دیسپرسیتی اندکس که بالاتر برود، نشانه غیریکنواختی توزیع اندازه ذرات است. بنابراین، این گزینه هم اشتباه می باشد.

گزینه سوم گزینه صحیح می باشد، که گسترده شدن توزیع اندازه ذرات را بیان می نماید.