چطور پروسه پایان نامه را با موفقیت شروع کنیم؟

درمورد واحد پایان نامه یکی از مهم ترین قدم ها شروع خوب و منطقی هست که در ادامه برای شما توضیح میدهم.

مرحله صفر) انتخاب هدف از پایان نامه

قبل از هرچیزی پیشنهاد میدهم که واحد پایان نامه شما یک موضوع تکان دهنده علمی یا منتج به تحول علمی نباشد، قرار نیست در واحد پایان نامه حرکتی عجیب و محیر العقول انجام دهید. با پایان نامه عین واحد های دیگر برخورد کنید که قرار هست تعدادی کار عملی منظم و مرتب انجام دهید و نتایج را به استاد گزارش دهید، و در نهایت دفاع. و قبل شروع پروسه پایان نامه، هدفتان از پایان نامه باید مشخص باشد. قرار هست با پایان نامه به چه هدفی برسید. پایان نامه شما را به کدام مقصد خواهد برد؟ میخواهید صرفا دفاع کنید و تمام بشه عمومی؟ میخواهید سریع تمام بشه تا از دانشگاه خلاص بشید؟ میخواهید تکنیک هایی یاد بگیرید؟ میخواهید مهاجرت کنید؟ در ایران بمانید؟ در ایران مشغول به کار بشید در حیطه صنعتی و ازمایشگاهی؟ مقاله خیلی خوبی ازش بنویسید؟ هر هدفی که دارید، باید همین الان مشخص کنید. انتخاب پایان نامه اگر هم جهت با هدف آینده باشد بهتر است. هرچند الزامی نیست، ممکن است دوستی پایان نامه شیمی دارویی بردارد، اما در نهایت رشته فارماکوتراپی را به عنوان تخصص ادامه تحصیل دهد. ولی هرچه مربوط تر بهتر.

مرحله اول) انتخاب فیلد

هر فردی تا حدی میداند که به چه حیطه ای علاقه بیشتری دارد. از اونجایی که برداشتن واحد پایان نامه در ترم های 7 تا 9 اتفاق می افتد (اغلب ترم 8 طبق ایین نامه فعلی)، بسیار اهمیت دارد که دانشجو حیطه ای که مطالعه بهتری در آن حیطه داشته و نسبت به کارهای عملی آن حیطه اشتیاق نسبی دارد، انتخاب کند. بنابراین با توجه به علاقه، اشتیاق، نمرات، حس و حالتان در کلاس عملی آن درس خاص، آشنایی با اساتید آن حیطه مدنظرتان و پرس و جوی حدودی از ترم بالایی ها جهت اطلاع کلی از همه چیز آن حیطه، فیلدتان را انتخاب کنید. مثلا فارماسیوتیکس را انتخاب کردید.

مرحله دوم) آشنایی با کارهای حیطه

در این مرحله، یک نگاهی به مقالات سالهای قبل و پایان نامه ها انجام دهید. مقالات سالهای قبل و پایان نامه های سالهای قبل اساتید دپارتمان انتخابی دانشکده ای که در آن درس میخوانید، مطالعه کنید. نیازی به فهمیدن قدم های مقاله یا پایان نامه نیست. بلکه هدف اصطلاحا ورود به گود است، یعنی در جریان قرار بگیرید. این کار را با سرچ کردن اسم اساتید دانشکده تان در دپارتمان انتخابی تان در گوگل اسکولار (Google scholar) و مطالعه نسخه آرشیو شده پایان نامه های سالهای قبلی در کتابخانه دانشکده می توانید انجام دهید. مقدمه ها را بخوانید، روش انجام کار و وسایل و نحوه انجام به همراه نتایج، تا یک اصول کلی متوجه شوید که پایان نامه و مقالات چطور کار میشوند، از چه اجزایی تشکیل شده اند. زیرا همه این موارد را میتوانید بعدا الگوبرداری کنید.

مرحله سوم) صحبت با اساتید

با توجه به هدفتان از پایان نامه، استاد راهنمایتان را انتخاب میکنید. اساتید راهنمای مختلف هر کدام ویژگی های متنوعی دارند، از نظر اخلاق، علم و سواد، کمک به دانشجو در کار عملی و پروسه و … . همه اینهارا بررسی کنید با کمک ترم بالایی های خوب و براساس معیارهایتان انتخاب کنید. مثلا دوستی اولویتش سواد استاد و توانایی علمی اش می باشد، خوب، بنابراین این دانشجو باید طبق این استادی انتخاب کند و شاید معیار های دیگر چندان برایش مهم نباشد. چراکه میخواهد خوب یاد بگیرد، مهارتی به مهارتهایش اضافه کند و خلاصه اولویتش می باشد. سپس با اساتید صحبت کنید، آنهایی که انتخابشان کرده اید. بروید و اجازه بگیرید ازشون و صحبت کنید.

مرحله چهارم) انتخاب حدودی موضوع و پروپوزال

ممکن هست چندین و چندبار با اساتید صحبت کنید و بروید و بیایید تا قبول کنند. دلیل اینکه گفتم کارهای قبلی اساتید مدنظرتان را مطالعه کنید، همین است. کارهای قبلی شان را مطالعه کنید، تا وقتی پیش اساتید رفتید، بتوانید خوب صحبت کنید. با پروسه هایشان تا جایی که میتونید آشنا باشید و اطلاعات کسب کنید. چه متد هایی استفاده میکنن، چه موضوعاتی کار میکنن. هیچ وقت صفر کیلومتر پیش هیچ استادی نروید. هربار هم که استاد بهتون میگه برو فلان مورد رو مطالعه کن بیا، خیلی خوب براش وقت بزارین. همه مقالات پنج سال اخیر و حتی قبل اون رو درباره موضوع پیشنهادی استاد مطالعه کنید. خلاصه برداری کنید و بنویسید و برا خودتون توضیح بدید بعد تشریف ببرید پیش استاد. سطحی نگرانه پیش استاد نروید تا دیدگاهش نسبت به شما خوب شکل بگیره. وگرنه احتمال رد شدن شما بالا خواهد بود. هرچه پیگیر تر و منظم تر، طبیعتا استاد جهت همکاری متمایل تر.

بعد چندین بار صحبت با استاد، یک موضوع حدودی و کلی توسط استاد به شما پیشنهاد میگردد، و در ادامه پروپوزال با راهنمایی استادتان نوشته میشود. پروپوزال هم هیچ چیز عجیبی نیست. حیطه را بصورت کامل و عمومی مورد مطالعه قرار میدهید، که چه کارهایی تا به امروز انجام شده در ایران و دنیا راجع به موضوع پیشنهادی استاد، و بعد آن قدر خوب مطالعه و خلاصه برداری انجام میدهید، که پیدا میکنید در موضوع پیشنهادی استاد چه کارهایی انجام نشده است؟

با توجه به امکانات دستگاهی و مواد و مهارتهای استاد و دانشکده، یکی یا چند مورد از موضوعات کار نشده انتخاب میشود و با راهنمایی استاد، کار عملی پایان نامه را انجام میدهید. ادامه کار بسته به پیگیری و کوشش شما از یکی دو سال تا بیشتر میتواند متغیر باشد و طول بکشد.

در مورد هر کدام از این مراحل اگر سوالی داشتید، بپرسید، هرچند من در این زمینه یک وبیناری برگزار کردم که در ادامه ویدیوش رو براتون میزارم که همین صحبت ها رو بصورت وبینار و ویدیویی برای دوستان انجام دادم.