حل سوال فارماسیوتیکسی از پماد امولسیون کننده

پماد امولسیون کننده (Emulsifying Ointment) جزو کدام دسته از پایه های پماد محسوب میشود؟

(پایان دوره مرداد1404)

پایه های چرب

پایه های جاذب

پایه های امولسیونی آب در روغن

پایه های امولسیونی روغن در آب

پاسخ:

این سوال نسبتا جدید است و ازفصل پماد، خمیر، ژل، پچ پوستی و اسپری موضعی طرح شده است،

در سوالات قبل راجع به تعریف هرکدام از انواع پایه ها صحبت کردیم و اینجا یک مروری میکنیم، اگر سوالات قبلی مربوطه به پماد رو حل نکردید، حتما اونارو هم حل کنید،

پایه های جاذب گفتیم پایه هایی هستند که آب یا ترشحات آبی را جذب میکنند تا امولسیون روغن در آب تشکیل بدهند (طبق گفته اولتون)، راحت تر روی پوست پخش میشوند و خاصیت ایجاد یک لایه مانع تبخیر آب (Occlusiveness) کمتری نسبت به پایه های هیدروکربنی دارند. درحالیکه پایه های هیدروکربنی، غیر قابل امتزاج با آب هستند و خاصیت Occlusive بیشتری هم دارند.

حال باید به این بپردازیم که Emulsifying ointment چیست؟ که در ادامه مفصل توضیحات را نوشته ام از اولتون:

«اگرچه بیشتر پایه‌های جذب‌کننده (Absorption bases) قادر به جذب مقادیر مشخصی از آب هستند، اما با افزودن بیش از حد آب، خاصیت امتزاج‌ناپذیری پیدا می‌کنند و با آب دیگر مخلوط نمیشوند. همچنین، زدودن این پایه‌ها از سطح پوست دشوار است. در مقابل، پمادهایی که از پایه‌های قابل امتزاج با آب (Water-miscible bases) تهیه می‌شوند، به‌راحتی از روی پوست پاک می‌شوند. برای نمونه، در فارماکوپه بریتانیا (BP) از سه نوع پماد امولسیون‌کننده برای تهیه پایه‌های قابل امتزاج با آب استفاده می‌شود که حاوی موم امولسیون‌کننده (Emulsifying wax)، پارافین مایع و پارافین جامد هستند. عوامل امولسیون‌کننده نوع روغن در آب (o/w) موجود در این موم‌ها عبارتند از: ترکیب سدیم لوریل سولفات و ستواستئاریل الکل (برای پماد امولسیون‌کننده = Emulsifying Ointment)، ستریماید و ستواستئاریل الکل (برای پماد ستریماید = Cetrimide Ointment) و سِتومکروگول و ستواستئاریل الکل (برای پماد سِتومکروگول = Cetomacrogol Ointment).

پس متوجه شدیم که پماد امولسیون کننده جزو پایه های روغن در آب هستند.

این پایه‌های پمادی برای تهیه کرم‌های نوع روغن در آب (o/w) به کار می‌روند و امتزاج‌پذیری مطلوبی با ترشحات پوستی (Exudates) نشان می‌دهند. این پایه‌ها به ترتیب به دلیل حضور سدیم لوریل سولفات، ستریماید و ستومکروگول، به عنوان پایه‌های آنیونی، کاتیونی یا غیریونی طبقه‌بندی می‌شوند.

توجه به بار الکتریکی مولکول دارو (در صورت وجود) جهت ادغام در کرم و همچنین در نظر گرفتن ماهیت پایه امولسیون‌کننده، برای تضمین سازگاری (Compatibility) و پایداری فرآورده ضروری است. به عنوان مثال، یک داروی کاتیونی مانند ستریماید نباید در کرمی که حاوی «پماد امولسیون‌کننده» (حاوی سدیم لوریل سولفات) به عنوان عامل امولسیون‌کننده است فرموله شود، زیرا با سدیم لوریل سولفات که دارای بار مخالف است، ناسازگاری دارد (این مبحث در فصل ۲۷ بیشتر بررسی شده است).

از نمونه‌های تجاری موجود در بازار برای پایه‌های قابل امتزاج با آب می‌توان به پمادهای EmulsifEss، Epaderm و Hydromol اشاره کرد.